Categorie: Lezing

Rob Compaijen over de filosofie van een pijnlijke emotie

Afgunst is een pijnlijke emotie. Als we afgunstig zijn, hebben we het gevoel in de schaduw te staan van een broer of zus, vriend of vriendin, collega of teamgenoot. Anderen lijken het beter getroffen te hebben dan wijzelf en dat is maar moeilijk te verkroppen. Hoewel iedereen ermee bekend is, wordt afgunst slecht begrepen. Wat is het verband tussen afgunst en eigenwaarde? Bestaat er een verschil tussen afgunst en jaloezie? Is afgunst alleen maar verwerpelijk? Wat is de politieke betekenis van afgunst? 

Rob Compaijen (1986) is als universitair docent filosofie verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit. Zijn onderzoek richt zich onder andere op het existentialisme, emoties en onthechting in de ethiek. Hij verzorgt regelmatig publiekslezingen over uiteenlopende onderwerpen.

Dinsdag 14 januari, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
14-01 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Lieke Asma over onbewust discrimineren

Lieke Asma was al eerder in het filosofe café te gast, toen met haar vorige boek over de filosofie van de vrije wil. Nu komt ze terug met haar nieuwe publicatie over een uiterst actueel thema. We kunnen mensen onrechtvaardig behandelen zonder het te willen, en zelfs zonder het op te merken. Onbewust en ongewild maken we onderscheid tussen personen op basis van hun gender, etniciteit, leeftijd, lichaamsgewicht of seksuele oriëntatie. Hoe kan het dat ons zelfbeeld zo afwijkt van ons gedrag?

Het antwoord lijkt helder: in het onbewuste liggen vooroordelen opgeslagen, die ongemerkt onze gedachten, gevoelens en beslissingen beïnvloeden. Maar is dat wel de juiste manier om over deze problematiek na te denken? Is het wel behulpzaam om de blik naar binnen te richten? Filosoof en psycholoog Lieke Asma pleit voor een radicaal ander perspectief. Om oog te krijgen voor onze blinde vlekken, moeten we de aandacht juist verplaatsen naar de wereld buiten ons. Alleen door te kijken naar patronen in gedrag, keuzes en reacties, en door te luisteren naar ervaringen van anderen kunnen we discriminatie herkennen en voorkomen.

Lieke Asma (1984) is filosoof en psycholoog. In 2018 promoveerde ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam op een proefschrift over vrije wil en wetenschappelijk onderzoek. Aan de Munich School of Philosophy doet ze onderzoek naar impliciete vooroordelen, zelfontplooiing en handelen. Met haar debuut, Mijn intenties en ik. Filosofie van de vrije wil (2021), haalde ze de shortlist van de Socratesbeker en van de Hypatia-prijs.

Dinsdag 4 februari, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
04-02 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Renate Schepen over twee ‘vergeten filosofen’

Filosofen Maria Zambrano en Sor Juana Inés de la Cruz waren visionair en wereldvernieuwend. Maria Zambrano leefde veertig jaar in ballingschap. In die tijd bezocht ze Mexico, waar ze kennismaakte met het werk van Sor Juana. Zambrano en Sor Juana hebben veel gemeen: ballingschap, het poëtisch denken en het luisteren naar stille stemmen in onszelf en de wereld. Met Renate Schepen lezen we werk van beide filosofen dat vanaf december voor het eerst in het Nederlands beschikbaar is, verdiepen we ons in hun binnenwereld en onderzoeken we de ongehoorde stemmen in onze eigen binnenwereld. Een kennismaking met twee ‘vergeten filosofen’.

Maria Zambrano
Sor Juana Inés de la Cruz

Hoe navigeer jij in een complexe wereld? Hoe krijg je weer zin om de ander te begrijpen? Als filosoof beweeg ik met hoofd en voeten kriskras door tijden en continenten. Zo vind ik ideeën die ons kunnen helpen om te navigeren in een complexe wereld. Hierdoor kom je tot nieuwe inzichten en creatievere oplossingen. 

Al ruim 20 jaar werkt Renate als trainer om teams, organisaties en cursisten nieuwe denkwerelden te laten ervaren. Dit doet ze bij opleidingsinstituten als The School of Life en de ISVW. Op interactieve en toegankelijke wijze, zoals via film performance, shared walks en podcasts neemt ze je mee buiten je comfortabele bubbel, zodat je wereldbeeld verruimt. Als nomadische filosoof reisde ze de wereld rond naar ondermeer Nigeria, Etrurië en Japan waar ze ideeën vond die voor onze huidige tijd relevant zijn. Renate studeerde filosofie aan universiteiten in Amsterdam, Montevideo en Accra en is in Wenen gepromoveerd op interculturele filosofie.

Dinsdag 3 december, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
03-12 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Een kijkje in het hart van de politieke macht en de etalage van Frankrijk. 

In de lezing Achter de gesloten deuren van het Élysée worden de vertrouwelijke deuren van het Palais de l’Élysée voor u geopend, het hart van de politieke macht en de etalage van Frankrijk. Dit buitengewone paleis in hartje Parijs wordt omgeven door een prachtig park van 2 ha grenzend aan de beroemde Champs-Élysées.
Niet alleen 25 presidenten van de Franse Republiek, prinsen en keizers hebben hun stempel gedrukt op deze illustere residentie, maar ook vrouwen, zoals Madame de Pompadour, Caroline Murat-Bonaparte, Keizerin Eugénie en alle Premières Dames. Het Élysée is het paleis dat de republikeinse monarchie belichaamt en waar alle ogen op gericht zijn als het uur ernstig is, maar het is tevens het theater van politieke intriges, persoonlijke tragedies en anekdotes.

Alliance Française Kennemerland
In samenwerking met Alliance Française Kennemerland

Barbara Stammer Lapouge neemt u mee naar de vertrekken met hun delicate houtwerk en gordijnen vol geschiedenis, staatsgeheimen en schandalen en vertelt u het verhaal van het paleis, dat 300 jaar geleden door de Graaf van Évreux werd gebouwd. 

Dinsdag 15 oktober, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
15-10 Zitplaats € 12.50
Voeg toe aan winkelmandje
15-10 Zitplaats Alliance Française Ami € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Dimitri Goossens over de relatie tussen doodsbesef, kunst en cultuur, en religie

Van Dr. Frankenstein en Dracula tot The Walking Dead en The Last of Us – vanaf zijn ontstaan in de romantiek tot op de dag van vandaag is horror mateloos populair. Angstaanjagende monsters en choquerende beelden blijven generaties kijkers boeien. Maar wat is er zo intrigerend aan deze ogenschijnlijk platte vorm van vermaak? Is er een diepere betekenis te ontwaren in de bloederige wereld van slashers, shock en gore?

Volgens de Vlaamse filosoof Dimitri Goossens valt in horror de hartslag van de menselijke conditie te beluisteren. Hij beschrijft waar het genre vandaan komt en legt uit waarom het ons blijft achtervolgen en fascineren. Aan de hand van filosofen als Bataille, Nietzsche, Kristeva en Foucault verkent Goossens de horror onder het bed van onze westerse cultuur. Daar opent zich een afgrond waarin de dood, monsters, het abjecte en de walging zich ongemakkelijk aan ons opdringen. Zo houdt horror ons een duistere spiegel voor, waarin beelden van het onmenselijke ons nieuwe en verhelderende inzichten bieden in ons mens-zijn en onze sterfelijkheid.

Dimitri Goossens is filosoof en historicus. Hij is als docent verbonden aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen. Zijn onderzoek richt zich op de relatie tussen doodsbesef, kunst en cultuur, en religie. Hij verkent daarbij noties als transgressie, het sublieme en het abjecte. Als de ‘horrorprofessor’ is hij een veelgevraagde gast in de media en komt hij nu ook eenmalig naar Verhalenhuis Haarlem!

Dinsdag 10 september, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
10-09 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Kees Schuyt over verdraagzaamheid, onverdraagzaamheid en het ondraaglijke

Begrensde tolerantie biedt een kritische analyse van de maatschappelijke problematiek van verdraagzaamheid, onverdraagzaamheid en het ondraaglijke. Kees Schuyt verheldert een complex geheel van tegenstellingen:

·         vrijheid van godsdienst versus religieuze intolerantie;

·         vrijheid van denken versus geloofsdwang;

·         politieke vrijheid versus alleenheerschappij;

·         gelijke rechten van minderheden versus discriminatie.

Het resultaat is een weloverwogen ideeëngeschiedenis van het begrip tolerantie van de zestiende eeuw tot in de toekomst. Schuyt laat zien hoe de teksten van Erasmus, Michel de Montaigne, Dirk Volkertsz. Coornhert, David Hume, Thomas Paine, Mary Wollstonecraft, John Stuart Mill, Hannah Arendt, John Rawls en vele anderen nog steeds tot inspiratie dienen. Hij positioneert tolerantie als noodzakelijk fundament van een redelijke democratie en een rechtvaardige rechtsstaat.

Overal waar tolerantie in woord en daad wordt uitgeoefend, stuit die praktijk op de vraag naar het ondraaglijke, op het niet meer te verdragen leed dat mensen kan worden aangedaan in hun onderlinge verhoudingen en dat burgers vaak moeten doorstaan in theocratische en/of totalitaire regimes. In zijn slotbeschouwing plaatst Kees Schuyt het eigen geweten tegenover elke vorm van totalitarisme.

Kees Schuyt (1943) is emeritus hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van vele publicaties op een breed terrein van recht, geschiedenis en sociologie. Zijn meest recente boeken zijn Spinoza en de vreugde van het inzicht (2017) en twee bekroonde biografieën: Het spoor terug. J.B. Charles/W.H. Nagel 1910-1983 (2010) en R.P. Cleveringa. Recht, onrecht en de vlam der gerechtigheid (2019).

Dinsdag 12 november, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
12-11 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Droomproject: Lezing en workshops gedurende 3 avonden

De eerste avond (6 februari) geeft Marja Moors een lezing over dromen en het belang om er aandacht aan te besteden.
zie: Dromen-Lezing

Dan er een workshop die bestaat uit twee avonden, waarin je je eigen droom gaat onderzoeken.
Dit doe je met het labyrint. Een labyrint kan, door zijn hoge energie, je uitstekend helpen je droomte begrijpen of ook de spanning uit een thema halen. Daarom besteden we aandacht aan de techniek van het labyrint lopen, opdat je ook optimaal profijt van je droomloop kunt hebben. De eerste van de twee ‘labyrint’ avonden besteden we aandacht aan hoe je dromen kunt ‘vangen’, het belang van het opschrijven van dromen en tips waar je op moet letten bij het opschrijven. Zo heb je de meeste kans een droom te vangen. We vragen je dan ook voor de 2 e avond op een specifieke manier je droom voor te bereiden zodat je er dan meteen mee aan de slag kan gaan. Je gaat dan met je droom het labyrint in. Je gaat je droom ervaren en zo naar de betekenis op zoek.

Tussen de eerste en tweede labyrint avond zitten twee weken zodat je de tijd hebt om een droom te vinden die je kunt gebruiken.
Gerard van der Waard en Ad de Graaf zijn labyrintwerkers en geven workshops met verschillende onderwerpen en werken met diverse labyrinten. Gerard is medeauteur van het boek “Wegwijs in het labyrint”. Website: https://www.intlabyrint.nl

U kunt de lezing en workshops los van elkaar bezoeken.

Lezing: Donderdag 6 februari, 20.00
Workshop 1: Donderdag 20 februari, 20.00 uur
Workshop 2: Donderdag 6 maart, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
06-02 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje
Soort Ticket Prijs Winkelmandje
20-02 Deelname Workshop € 9
Voeg toe aan winkelmandje
06-03 Deelname Workshop € 9
Voeg toe aan winkelmandje

Over verkiezingsdag in de VS en democratische samenleving

Mensen zijn geen los zand, maar gras. Elk blad is anders en tegelijk zijn ze alle verbonden. Gras is taai en veerkrachtig, het sterft en komt steeds weer terug. De Amerikaanse dichter Walt Whitman gebruikte dit beeld in zijn visioen van de toekomstige democratische samenleving. Bijna twee eeuwen later is Whitmans spirituele kijk op natuur en samenleving onverminderd actueel.

In De kracht van gras verbindt Jan-Hendrik Bakker Whitmans denken en dichten met dat van Hannah Arendt en de Europese traditie van het humanisme. De ecologische en democratische crises vragen om een radicale filosofie waarin kosmos, persoon en samenleving één geheel vormen. Dit boek laat de lezer niet alleen kennismaken met de reikwijdte van Whitmans geest, maar zoekt ook naar manieren om met Whitman de toekomst tegemoet te treden.

Jan-Hendrik Bakker (1953) studeerde filosofie, psychologie en literatuur en promoveerde in de wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Als journalist werkte hij voor de Haagsche Courant en het AD. De afgelopen vijftien jaar schrijft hij voornamelijk over literatuur en filosofie, onder andere voor TPO Magazine, en schreef onder meer Grond. Een pleidooi voor aards denken en een groene stad. Voor het eerste essay uit Welkom in Megapolis werd hem de Jan Hanlo Essayprijs (Klein) 2007 toegekend. 

Uit het juryrapport: ‘Bakker heeft veel te danken aan het kunstwerk dat hij prachtig weet te beschrijven en dat hij perfect weet te benutten voor zijn essay over de relatie cultuur/natuur, stad/platteland. (…) Aldus slaagt hij erin de tegenstelling tussen kunst en wildernis zo te beschrijven dat het inzicht van de lezer werkelijk wordt verdiept.’

Dinsdag 5 november, 20.00 uur

Selecteer een gebeurtenis in het vak blok instellingen

Over bijen, honing, imkers en ongewenste gasten als wespen en horzels

Pim Lemmers is één van Nederlands bekendste imkers. Vanuit Haarlem verzorgt hij bijenkasten van Den Haag tot Alkmaar. Zo heeft Pim bijenvolken op het Catshuis, paleis Noordeinde en op het dak van de Tweede Kamer staan. In Kennemerland staan de bijen op het dak van het stadhuis van Haarlem, het raadhuis van Heemstede en in de tuin van de Provincie Noord-Holland. Hij verzorgt ook al vele jaren de bijen op het Thijsseshof in Bloemendaal.

Kortom: een imker met grote liefde, passie en respect voor de natuur en de bijen. Met met al ruim 35 jaar ervaring vertelt hij bevlogen over (wilde) bijen en hun rol in de natuur. Dit verhaal mag je niet missen. Last van een wespennest of horzels? Bel Pim en hij komt de ongewenste gasten weghalen.

Voor de lezing serveert de Seniorenclub Haarlem u een lekkere lunch met broodjes, soep en een drankje.

Donderdag 19 september, 12.00-14.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
19-09 Zitplaats incl. Lunch +1 drankje € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Erasmus, Spinoza en dat wat ons bindt, door Ronald van Raak

Ronald van Raak gaat te rade bij de twee grootste filosofen uit de Nederlandse geschiedenis. Erasmus en Spinoza zijn filosofen die in ons land lang werden gehaat, om vervolgens te worden vereerd. Denkers die in weinig opzichten met elkaar te vergelijken zijn, maar toch beiden symbolen werden van vrijheid en tolerantie. Erasmus hield tijdgenoten een morele spiegel voor in de Lof der Zotheid (1511). Spinoza beschreef in zijn Ethica (1677) een uitdagende morele filosofie.

In Spelen met waarden, betalen met gedachten onderzoekt Ronald van Raak hoe het denken van Erasmus en Spinoza tot stand kwam en welke waarden eraan ten grondslag lagen. Hij vertelt hoe hun denkbeelden door de tijd heen werden gebruikt en wat hun filosofie kan betekenen in het huidige debat over de vraag wat ons nog met elkaar verbindt.

Fragment

‘Volgens Erasmus kunnen gedeelde waarden niet van buitenaf worden opgelegd, maar moeten deze uit de mensen zélf komen. Hij wierp de vraag op hoe de maatschappij burgers in staat kon stellen om zichzelf moreel te ontwikkelen, om op deze manier inzicht te krijgen in de verplichtingen die we hebben tegenover elkaar. Voor Erasmus staat of valt een vrije samenleving met de vrijheid die we aan anderen gunnen.’ 

Ronald van Raak is hoogleraar Erasmiaanse waarden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) en is als raadslid verbonden aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).

Dinsdag 3 september, 20.00 uur

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
03-09 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje