Categorie: Filosofie

Epicurus: wijze lessen voor nu

In dit filosofie café gaat Haarlems bekendste filosofe Jacqueline Duurland in op het gedachtengoed van Epicurus. In een lezing van ongeveer een uur praat zij je helemaal bij over deze Griekse denker. Na de pauze gaan we aan de hand van door Jacqueline voorbereide vragen met elkaar filosoferen.

Wanneer we ons hedonisme bevragen of druk doende zijn met consuminderen, dan brengen we gedachtegoed van de filosoof Epicurus (341 – 270 v.Chr.) in praktijk. Ook de moestuin en het selfsupporting zijn (denk aan onze afhankelijkheid van Russisch gas) was een voorzetje van deze Griekse denker. In zijn eigen tijd was hij een absolute out-of-the-box denker. Geen wonder dat hij ons nog zoveel te zeggen heeft!

Donderdag 16 maart of dinsdag 21 maart, 20.00 uur
Toegang €11

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
16-03 Deelname € 11
Voeg toe aan winkelmandje
Soort Ticket Prijs Winkelmandje
21-03 Deelname € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Epicurus: wijze lessen voor nu

In dit filosofie café gaat Haarlems bekendste filosofe Jacqueline Duurland in op het gedachtengoed van Epicurus. In een lezing van ongeveer een uur praat zij je helemaal bij over deze Griekse denker. Na de pauze gaan we aan de hand van door Jacqueline voorbereide vragen met elkaar filosoferen.

Wanneer we ons hedonisme bevragen of druk doende zijn met consuminderen, dan brengen we gedachtegoed van de filosoof Epicurus (341 – 270 v.Chr.) in praktijk. Ook de moestuin en het selfsupporting zijn (denk aan onze afhankelijkheid van Russisch gas) was een voorzetje van deze Griekse denker. In zijn eigen tijd was hij een absolute out-of-the-box denker. Geen wonder dat hij ons nog zoveel te zeggen heeft!

Donderdag 16 maart of dinsdag 21 maart, 20.00 uur
Toegang €11

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
16-03 Deelname € 11
Voeg toe aan winkelmandje
Soort Ticket Prijs Winkelmandje
21-03 Deelname € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Wegens groot succes terug in Verhalenhuis Haarlem

Dit seizoen komt denker des vaderlands Paul van Tongeren nogmaals naar Verhalenhuis Haarlem. Deze avond zal hij het hebben over de deugdethiek en de relevantie van de deugd voor onze tijd. Leven is een kunst, en voor samenleven geldt hetzelfde. Zoals alle kunsten leert men ook deze uiteindelijk slechts door het te doen. Om te zorgen dat we van dat doen ook werkelijk iets leren, denken we erover na. De deugdethiek is een welbepaalde filosofische wijze van nadenken over de kunst van het leven. De lezing biedt een inleiding in die filosofie, die we deugdethiek noemen.

Foto: Merlijn Doomernik

De oude traditie van de deugdethiek staat sinds enige tijd weer in het centrum van de filosofische aandacht. Nadat de deugd geruime tijd een symptoom leek te zijn van een moraal van burgerlijke braafheid, wordt ze vandaag de dag weer herontdekt als kracht, kwaliteit van leven en levenskunst.

De deugdethiek lijkt ook een belangrijke rol te kunnen spelen in velerlei actuele problemen. In plaats van het vaak zielloze debat over ‘normen en waarden’ kan beter over deugd gesproken, en met deugdethiek geoefend worden.

Prof. dr. Paul van Tongeren was tot zijn emeritaat hoogleraar wijsgerige ethiek aan de faculteit wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Nijmegen, en buitengewoon hoogleraar ethiek aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Hij is van april 2021 tot april 2023 ‘denker des vaderlands’. Met zijn boek Leven is een kunst won hij de Socrates-beker. Voor zijn vele publicaties, ook voor een breder publiek, zie: www.paulvantongeren.nl

Dinsdag 29 november, 20.00 uur
Toegang €11

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
29-11 Zitplaats € 11
Voeg toe aan winkelmandje

Han van Ruler over dit boek uit 1641

Filosofie café over Meditaties over de eerste filosofie. Meditaties, voor het eerst verschenen in 1641 is nu voor het eerst vertaald in het Nederlands, met de belangrijkste tegenwerpingen en antwoorden. Meditaties is de pregnantste uiteenzetting van de filosofie van René Descartes en een van de belangrijkste teksten van de westerse filosofie. In zes meditaties verwerpt Descartes alles waaraan maar enigszins getwijfeld kan worden, om vervolgens te onderbouwen wat wél absoluut zeker is.

Descartes presenteert zijn nieuwe metafysica, bespreekt de geldigheid van kennis en de relatie tussen lichaam en ziel en geeft bewijzen voor het bestaan van God en van de materiële dingen. Beroemde tijdgenoten als Thomas Hobbes en Pierre Gassendi formuleerden op verzoek van Descartes hun bezwaren tegen zijn tekst. Deze nieuwe vertaling bevat de hoofdtekst van de Meditaties, gevolgd door de belangrijkste tegenwerpingen en de reacties daarop van Descartes.
De vertaling is van de hand van gerenommeerd academisch vertaler en Descarteskenner C.L. Vermeulen.

Prof. dr. Han van Ruler is professor Intellectuele Geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ook is hij sinds 2014 wetenschappelijk directeur van de Nederlandse Onderzoeksschool Wijsbegeerte. Hij promoveerde op zijn proefschrift over Descartes aan de Rijksuniversiteit Groningen, bekroond met de Erasmusprijs. Een aantal moderne Nederlandse uitgaven van filosofische werken van onder andere Spinoza en Descartes staan op zijn naam.

Dinsdag 13 december, 20.00 uur
Toegang € 10

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
13-12 Zitplaats € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Filosofische ecologie van een bedreigde planeet

Filosofie café over een nieuw perspectief op onze zorg voor de planeet. In de filosofische traditie is de materiële aarde als thema altijd onderbelicht gebleven. Van Aristoteles en Descartes tot Nietzsche en Heidegger blijkt de aarde altijd te zijn gedacht vanuit de vorm, vanuit het denken of vanuit de wereld. Hierdoor is de aarde als passief, inert of zelfs niet-bestaand beschouwd, maar niet vanuit zichzelf. In tijden van ecologische crisis en klimaatverandering is deze manier van denken niet langer toereikend. We moeten toe naar een nieuwe omgang met de aarde. Van wereld naar aarde biedt hiertoe een eerste aanzet.

Interview met Vincent Blok
in Filosofie Magazine: 
‘Het beheersen van de
aarde is een utopie’

Vincent Blok ontwikkelt een ecologische ontologie van de aarde in tijden van klimaatverandering. Hij gaat in tegen de filosofische traditie door zijn ontologie niet antropocentrisch, maar eco-centrisch te oriënteren. Vervolgens presenteert hij een speculatieve ecologie van de aarde als mogelijkheidsvoorwaarde voor de menselijke bewoning van de wereld. Zijn nieuwe perspectief op onze zorg voor de aarde biedt relevante inzichten voor de milieu- en techniekfilosofie.
Vincent Blok (1970) is universitair hoofddocent techniekfilosofie en verantwoord innoveren aan Wageningen University & Research. In 2005 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden op een proefschrift over techniekfilosofie. Zijn huidige onderzoek en onderwijs zijn gericht op filosofische en ethische vragen rond maatschappelijk disruptieve technologieën, circulaire economie en duurzame ontwikkeling.

Dinsdag 14 februari, 20.00 uur
Toegang € 10

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
14-02 Zitplaats € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Identiteit, gemeenschap en het verlangen naar vrijheid

Filosofie café met filosofische verkenning van het ego, de ander en het samenleven in de hedendaagse cultuur. In een maatschappij waarin individuele vrijheid het hoogste goed is dat door de wet wordt beschermd, hebben mensen toch het gevoel dat er iets wezenlijks ontbreekt. Hoe zit het met de eigen identiteit, en met verbondenheid tussen mensen die meer is dan de kille en formele binding die wordt aangebracht door recht en regels? De toenemende afkeer van ‘abstracte’ regels en instituties en de roep om ‘eigen’ identiteit en gemeenschap laten zien dat de mens behoefte heeft aan meer dan alleen welvaart, individuele vrijheid en de rechten en plichten die daarbij horen: hij verlangt ernaar echt zichzelf te kunnen zijn.

In Grootse dromen onderzoekt André Nusselder de onbewuste drijfveren en verlangens van de mens. De Duitse filosoof G.W.F. Hegel en de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan zijn hierbij zijn belangrijkste gesprekspartners. In zijn fundamentele beschouwing van het ego, de betekenis van de ander, rivaliteit en verbondenheid stuit Nusselder op de grote kwesties van deze tijd: identiteit, gemeenschap en het verlangen naar vrijheid.

André Nusselder (1969) is filosoof en docent Onderwijs & Technologie. Hij publiceerde eerder Interface Fantasy (onder redactie van Slavoj Žižek) en The Surface Effect. The Screen of Fantasy in Psychoanalysis. In 2021 verscheen bij Uitgeverij Boom zijn eerste Nederlandstalige werk, Meer dan de mens alleen (genomineerd voor de Socratesbeker).

Dinsdag 1 november, 20.00 uur
Toegang € 10

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
01-11 Zitplaats € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Filosofie van de vrije wil

In deze aflevering van het Filosofie café verkent Lieke Asma de vrije wil en legt ze nauwgezet uit hoe we over de vrijheid van onze eigen keuzes en handelingen moeten nadenken. Wat blijkt? Filosofisch onderzoek en het in ogenschouw nemen van het perspectief van de handelende persoon zijn essentieel voor een goed begrip van vrije wil. Vrije wil is een raadselachtig fenomeen. Wij mensen hebben de indruk dat we zelf keuzes maken, maar de wetenschap vertelt een heel ander verhaal: onze handelingen zijn slechts het resultaat van onze persoonlijke eigenschappen, onbewuste associaties en hersenprocessen. Ons bewuste zelf is niets meer dan een passieve toeschouwer. Het is dan ook niet verrassend dat wetenschappelijk onderzoek vaak uitmondt in determinisme of ‘willusionisme’. Wetenschappers buitelen over elkaar heen om te verkondigen dat hij niet bestaat, maar gaan voorbij aan de fundamentele vraag: wat is vrije wil eigenlijk?

Lieke Asma (1984) is filosoof en psycholoog. In 2018 promoveerde ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam op een proefschrift over vrije wil en wetenschappelijk onderzoek. Ze werkt aan de Munich School of Philosophy, waar ze onderzoek doet naar zelfontplooiing, impliciete motieven en handelen. Zij publiceerde in 2021 haar debuut “Mijn intenties en ik”.

Dinsdag 17 januari, 20.00 uur
Toegang € 10

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
17-01 Zitplaats € 10
Voeg toe aan winkelmandje

Een bijzondere titel met een diepe symboliek.

Een bijzondere titel met een diepe symboliek. De cirkel is vanouds het symbool van de zon en van God. Het vierkant staat voor de aarde. Hemel en aarde worden met elkaar verbonden. Dit is ook de diepere betekenis van het octogonale Amienslabyrint, dat we in deze workshop zullen gebruiken. .

Dit labyrint heeft dezelfde indeling als het Chartreslabyrint, echter zijn de banen recht. In deze workshop gaan we werken met het aarde element en het verhevene. Zoals altijd doen we dit ervarend: beide aspecten in jezelf met elkaar verbinden tot een ´hemel op aarde´. Het Amienslabyrint was kennelijk erg gewild: 80 km ten oosten van Amiens ligt hetzelfde labyrint in de kathedraal van Saint Quentin.

 Tijdens de advent houden we met medewerking van een dominee op 1 december een labyrintloop, waarin teksten uit de Bijbel centraal staan. 

Donderdag 10 november, 20.00 uur
Toegang € 8

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
10-11 Deelname workshop € 8
Voeg toe aan winkelmandje
Soort Ticket Prijs Winkelmandje
01-12 Deelname Workshop € 8
Voeg toe aan winkelmandje

Meditatieve loop na horen Bijbeltekst

Veelal wordt de bijbel gelezen, geïnterpreteerd en geanalyseerd, hetgeen vooral een mentale activiteit is. Echter naar een hardop voorgelezen Bijbeltekst luisteren kan een andere beleving brengen, zoals ook een meditatieve benadering soms mooie dingen oplevert.

De laatste twee manieren combineren we tijdens deze labyrintavonden. We luisteren naar een passage uit de bijbel, waarna je meditatieve loop begint. Op specifieke plekken sta je soms stil. Het is als het ware het oogsten van de tekst. Na de loop verzamelen en delen we de oogst.
Deze avond wordt gehouden door labyrint specialisten Gerard van der Waard en Ad de Graaf.

Donderdag 1 december 2022, 20.00 uur
Toegang € 8

Reserveren

– Uitsluitend direct met iDeal betaalde reserveringen zijn geldig.
– HaarlemPas houders €5 korting. Vul in bij het kortingcode veld: HaarlemPas

Soort Ticket Prijs Winkelmandje
01-12 Deelname Workshop € 8
Voeg toe aan winkelmandje